Tarla, Arsa ya da Daire Alacaklar İçin Şanlıurfa'da Yerinde Dedektif Kontrolü
Gözden geçirme:
Bir tarla, arsa ya da daire almadan önce dedektif, size gösterilen yerin ilandaki yerle aynı olup olmadığını, satıcı olarak tanıtılan kişinin ve aracı emlak iş yerinin söylenen adreste bulunup bulunmadığını sahada sınar. Tapu, imar, kamulaştırma ve bölünme soruları resmî kurumların cevaplayacağı sorulardır; bu kayıtları sorgulamayız, hangi sorunun nereye götürüleceğini gösteririz. Şanlıurfa Dedektif bu kontrolü Harran Ovası’ndaki tarladan kent içindeki daireye kadar ilin bütün ilçelerinde yapar.
Bu ayrımı baştan yapmak, alıcıyı iki ayrı hatadan korur: sahada her şey yolunda göründüğü için kaydı sormamak ya da kayıt temiz olduğu için gösterilen yerin ilandaki yer olduğunu varsaymak. İkisinin birlikte sınanması gerekir.
Tarla, arsa ve daire için kim neyi cevaplar
| Soru | Cevabı veren | Sahada bakılan |
|---|---|---|
| Tarla bölünebilir mi, payın tapudaki karşılığı ne? | Tarım ve Orman İl Müdürlüğü ile tapu müdürlüğü | Gösterilen kısmın ilandaki mahallede olup olmadığı |
| “Sulu” diye satılan arazi gerçekten sulanıyor mu? | Kayıt sorusu; sulama durumunu ilgili kurum söyler | Çevrede kanal ya da şebeke izi bulunup bulunmadığı |
| Daire ya da arsa bir kamulaştırma veya dönüşüm alanında mı? | Büyükşehir ve ilçe belediyesi | Gösterilen binanın ilandaki mahallede ve sokakta olup olmadığı |
| Satıcı kim, aracı gerçek bir iş yeri mi? | Satıcının kimliği ve tapusu satıcıdan istenir | Aracı iş yerinin adreste açık olup olmadığı; satıcının bilinen mahallesinde bir adresi ya da iş yeri bulunup bulunmadığı |
Tarlada en çok yanıltan nokta
Tarım arazisi belli bir büyüklüğün altında bölünemez; pay ve paydaş sayısı da bu büyüklüğün altına inecek biçimde artırılamaz. Tapuda bölünmemiş bir tarlanın “şu köşesi senin” denerek parça parça satılan bir bölümü ise tapuda karşılık bulmayabilir. Size “parça” ya da “pay” olarak sunulan bir tarlada sorulacak ilk soru, bu satışın tapuda neye karşılık geleceğidir. Bu soruyu Tarım ve Orman İl Müdürlüğü ile tapu cevaplar, satıcı ya da aracı cevaplamaz.
Harran Ovası ve çevresindeki ilanlarda ikinci bir ayrıntı vardır: ovanın sulanan kısımları ile henüz şebekeye bağlanmamış kısımları aynı değeri taşımaz ve ovadaki sulama yapımı her parselde aynı aşamada değildir. Sahada bir kanalın varlığı görülebilir; arazinin şebekeye bağlı olup olmadığı ise kayıtla öğrenilir.
İlçeye göre başka sorular da doğar. Ceylanpınar’da çok geniş bir alan devlet tarım işletmesine aittir ve bu toprak özel satışın konusu olmaz; bu ilçede sunulan bir arazinin işletme alanıyla karışıp karışmadığı ayrıca sorulmalıdır. Bozova ve Halfeti’de baraj gölü kıyısındaki arazilerde kıyıya ne kadar yaklaşılabileceğini ilgili kurum söyler; “göle sıfır” ilanında ilk sorulacak budur. Ayrıntılı kontrol sırası tarla ilanı yazısında yer alıyor.
Parselin ilandakiyle eşleşmesi
Eşleştirme ilandaki mahalle adıyla başlar ve önce o mahallenin bağlı olduğu ilçe bulunur. Gösterim günü bir konum paylaşıldıysa, gösterilen noktanın o mahallenin içinde kalıp kalmadığı ayrıca kontrol edilir. Yol, kanal, enerji hattı ve komşu yapılar gibi kolay değişmeyen işaretler ilandaki tarifle karşılaştırılır.
Sahadaki kontrol gösterimden ayrı bir günde, açık yoldan yapılır. Satıcı gösterimi aceleye getiriyor, konum paylaşmaktan kaçınıyor ya da tarlayı yalnız yol kenarından gösteriyorsa bu bir kanıt sayılmaz; yine de kayıt sorularının cevabını almadan karar vermemek için yeterli bir işarettir. Gösterimin ardından “başka alıcı var” denerek hemen ön ödeme isteniyorsa, sahadaki kontrol ve kayıt soruları tamamlanmadan ödeme yapmamak alıcıyı korur.
Raporda kontrol edilen günler, yerin bulunduğu ilçe ve mahalle, gösterilen nokta ile ilandaki mahallenin uyuşup uyuşmadığı ve aracı iş yerinin durumu yer alır. Tarlanın yüzölçümü, köşe noktaları ya da tapudaki payın arazideki yeri raporda yer almaz; bunlar ölçüm ve kayıt işidir.
Şanlıurfa dışında yaşıyor ve tarlayı yalnız fotoğrafla ya da görüntülü görüşmeyle gördüyseniz, gösterilen yerin ilandaki mahallede olup olmadığını sahada sınatmak alımdan önceki en somut adımdır. Satıcının taşınmazı üzerindeki haciz ya da şerhler ise tapu kaydında görünür ve alıcı bunu tapudan öğrenir.
Daire ve ev tarafı
Kent merkezinde bir daire ya da ev alırken Eyyübiye ve Haliliye’deki dönüşüm ve kamulaştırma kararlarını bilmek gerekir; tarihli döküm Eyyübiye notunda duruyor. Alacağınız yerin bu alanların içinde kalıp kalmadığını belediye söyler; sahada sınanan ise gösterilen binanın ilandaki mahallede ve sokakta olup olmadığıdır.
Kent çevresinde “arsa” diye sunulan bir yer, imar planında hâlâ tarım alanı olabilir. Bunu belediyeden alınan imar durumu gösterir; sahada görülebilen, çevrede yol, altyapı ve yapılaşma izi bulunup bulunmadığıdır.
Karaköprü ilanlarında mahalle adına ayrıca bakın: ilçenin yeni konut alanlarının önemli bir kısmı eski köylerden mahalleye dönen yerlerdedir. İlanda yalnız “Karaköprü” yazıyorsa, gösterilen binanın hangi mahallede olduğu ayrıca eşleştirilir.
Tapu, pay ve uzaktaki satıcı
Tapu kaydına sizin bakmanız mümkün mü?
Tapu kaydını malik, yetki verdiği kişi ve kurumlar görebilir; biz bu kaydı sorgulamayız. Satıcıdan tapunun bir örneğini istemek ve bunu tapu müdürlüğünde kontrol ettirmek alıcının elindedir.
“Hisseli” diye sunulan bir tarlayı almak riskli mi?
Risk, payın tapuda neye karşılık geldiğine ve tarlanın bölünme kuralına uyup uymadığına bağlıdır. Bunu kayıt söyler, satıcı değil. Sahadaki çalışma bu soruyu cevaplamaz, yalnız gösterilen yerin ilandaki mahallede olup olmadığını ve satışı yapanların söylenen adreste bulunup bulunmadığını sınar.
Satıcı Şanlıurfa’da oturmuyorsa kontrol nasıl yapılır?
Kontrol taşınmazın durduğu yerde ve aracı emlak iş yerinin adresinde yapılır; satıcının uzakta oturması bu iki adımı değiştirmez. Satıcının kimliğini ve tapu örneğini alımdan önce kendisinden istemek, uzaktan yürüyen bir satışta en sağlam başlangıçtır.