Evlilik Kararından Önce Şanlıurfa'da Adayın İş Yeri ve Mahallesi İçin Dedektif Araştırması

Evlenmeden önce yapılan bir araştırma, adayın çalıştığı belirtilen iş yerinin gerçekten bulunup bulunmadığını, adayın orada çalışır göründüğünü ve oturduğunu belirttiği mahallenin hangi ilçede olduğunu sahada sınar. Medeni hâl, çocuk, borç ya da sabıka gibi bilgiler resmî kayıttadır; bu kayıtları sorgulamayız. Şanlıurfa Dedektif bu sınamayı, adayın anlattığı yer Şanlıurfa’nın hangi ilçesindeyse orada yapar.

Bu ayrım, işin neyi verebileceğini baştan gösterir. Bir aile “iyi bir işi var, kendi evinde oturuyor” cümlesini duyduğunda iki ayrı şeyi duymuş olur: biri sahada görülebilir, öbürü yalnız belgeyle gösterilebilir. Araştırma birinciyi sınar, ikincisi için kimden hangi belgenin isteneceğini gösterir.

Dört cümlelik bir tanışma, üç ayrı yol

Aileler arasındaki ilk görüşmede adayın kendini şöyle anlattığını düşünün: “Haliliye’de bir mağazada çalışıyorum, Bahçelievler’de oturuyorum, daha önce evlenmedim, borcum da yok.” Bu dört cümle üç ayrı yoldan sınanır.

1. İş yeri sahada görülür. Mağazanın söylenen adreste bulunduğu, belirlenen günlerde açık olduğu ve adayın orada çalışır göründüğü tarihiyle kaydedilir. Maaşı ve kadrosu ise adayın kendi belgesiyle gösterilir.
2. Mahalle önce ilçeye bağlanır. Bahçelievler adının hangi ilçedeki mahalleyi gösterdiği bulunur, beyan edilen adresin o mahallede var olduğu sahada doğrulanır. Evin kendisi gözlem noktası olmaz.
3. Medeni hâl ve borç belgeyle gelir. Bu ikisinin sahada karşılığı yoktur; aday nüfus kaydını kendi e-Devlet ekranından alıp gösterebilir, borç durumunu da kendisi belgeleyebilir.

Belgeyi adaydan istemek bir güvensizlik ilanı sayılmaz; adayın bu isteği nasıl karşıladığı da size bir şey anlatır. Askerlik durumu, eğitim ve diploma gibi beyanlar da aynı biçimde belgeyle gösterilir.

Beyandaki iş yerinin ve adresin ilçesi

Adayın “Bahçelievler’de oturuyorum” demesi Şanlıurfa’da tek bir yeri göstermez, çünkü bu ad Haliliye’nin yanında dört ilçede daha mahalle adıdır; adres ilçesiz anlatıldıysa önce ilçe bulunur, gözlem günü ondan sonra seçilir.

Adayın çalıştığı yer bir ilçede, verdiği adres başka bir ilçede çıkabilir. Haliliye’de çalıştığını söyleyen birinin adresi Siverek’teyse, o adresin varlığına bakmak ayrı ve uzun bir saha günü demektir.

İşin türü de gözlem noktasını belirler. Aday kendi işini yapıyorsa, örneğin esnafsa, çalışma iş yerinin açık ve faal göründüğü günlerle yetinir; kazancı sahadan görülmez. Aday bir fabrikada çalıştığını söylüyorsa önce tesisin hangi organize sanayi bölgesinde olduğu bulunur; bu bölgeler kent çekirdeğinin dışındadır. Aday bir hastanede, üniversitede ya da başka bir kamu kurumunda çalıştığını söylüyorsa kurumun içi ve yerleşke çevresi gözlem noktası olmaz; bu durumda çalışma belgesini adaydan istemek en doğru yoldur.

Tanıdıktan duyulan ile sahada görülen

Evlilik öncesinde bilgi çoğunlukla tanıdıklar aracılığıyla toplanır ve bu bilgi değerlidir. Ama iki zayıf yanı vardır: aktaran kişinin adayla ya da sizin ailenizle bir yakınlığı olabilir, aktarılan bilgi de yıllar önceye ait olabilir. Saha çalışması bu ikisinden bağımsızdır ve tarihlidir. Adayın bugün o iş yerinde çalışıp çalışmadığını gösterir; birinin ne duyduğunu aktarmaz.

Tanıdıktan gelen bilgi ile sahadaki kayıt birbirini tutuyorsa kararınız sağlam bir zemine oturur. Tutmuyorsa, aradaki farkı adayla ya da ailesiyle konuşmak için elinizde somut bir dayanak olur.

Nişan, rapor, süre

Nişan ya da söz kesildikten sonra da yapılır mı? Nişandan ya da sözden sonra da araştırma yapılabilir ve içeriği değişmez. Değişen tek şey, adayın çevresinde sizi tanıyanların çoğalması. Gözlem noktası buna göre daha özenle seçilir.

Rapor kime teslim edilir? Raporu, araştırmayı başlatan kişi alır. Başvuruyu ailenin bir büyüğü yapıyor, raporu evlenecek olan kişi de görecekse bu baştan konuşulur ve raporun kime verileceği yazılı olarak belirlenir.

Adaya ya da ailesine yaklaşılır mı? Kimseye yaklaşılmaz, kimseye soru sorulmaz. Çalışma belirlenen açık noktalarda ve yalnız beyanla ilgili kısımda yürür.

Ne kadar sürer? Süre, sınanacak beyanların sayısına ve yerlerin hangi ilçelerde olduğuna göre belirlenir. Bütün yerler kent merkezindeyse plan kısa olur; biri Siverek ya da Viranşehir’deyse o ilçeye ayrı gün ayrılır ve toplam gün buna göre uzar.